Nie jestem pracownikiem ZUS-u  ani innej instytucji publicznej. Ne pracuję dla nich jako dostawca oprogramowania czy usług, nie mam więc żadnych informacji „z wewnątrz”, jak to wygląda i mogę coś pomieszać. Ale bazując na ogólnodostępnej wiedzy, udało mi się uzyskać pewien uproszczony obraz tego, co dzieje się z informacją o naszym ubezpieczeniu. Pomyślałem, że taka ilustracja mogłaby kogoś zainteresować.

Pierwszym z kilku etapów, przez który wędruje nasza składka zdrowotna, jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Trzeba pamiętać, że przyjmuje on dane o ubezpieczeniu zdrowotnym z wielu różnych źródeł. Każda z poniższych grup ma ubezpieczenie na innej podstawie:

• Osoby czynne zawodowo, płacący składki osobiście/przez pracodawcę
• Członkowie rodzin płacący składkę (informację/składkę zgłasza pracodawca)
• Bezrobotni (informację zgłasza odpowiedni PUP)
• Studenci (zgłasza uczelnia)
• Emeryci i osoby na zasiłkach (macierzyński, wychowawczy, chorobowy) (ZUS przekazuje sam sobie)
• Rolnicy (informacja od KRUS)
• Inni, o których zapomniałem, pełna lista znajduje się tutaj

Wobec takiej różnorodności danych już na pierwszym etapie możemy spodziewać się błędów, przekłamań i opóźnień. A to dopiero początek drogi! Po przetworzeniu wszystkich danych, zaksięgowaniu składek system komunikuje się z obsługiwanym przez NFZ. Obecnie odbywa się to raz w miesiącu. Po przekazaniu tych danych są one synchronizowane z Centralnym Wykazem Ubezpieczonych.  Do tego wykazu odwołują się placówki zdrowotne, żeby zweryfikować, czy nie oszukujemy ich korzystając ze świadczeń.

Niestety, system nie działa bez zarzutu, a dwie główne instytucje przerzucają się nawzajem odpowiedzialnością (porównaj wypowiedzi z NFZ (akapit trzeci od dołu) oraz ZUS). Zapowiadane w tym roku udostępnienie CWU bezpośrednio dla ZOZ-ów i lekarzy zrodzi kolejne problemy. Obiecany przez ministra Boniego termin 1 lipca 2012 jest już w tym momencie nierealny, ponieważ żeby doszedł do skutki, potrzeba przedsięwziąć  następujące czynności:

• Nowelizacja ustawy dotyczącej NFZ (za konieczność tego nieszczęsnego legitymowania się odpowiada art. 50 tej ustawy, ciekawe, czy zostanie zmieniony?)
• Przygotowanie wykazu do korzystania z niego dużo większej ilości użytkowników, niż do tej pory, przypuszczalnie nie da się bez stworzenia od zera nowego systemu
• Stworzenie portalu internetowego gotowego na obsługę 120 tysięcy użytkowników (tyle w Polsce jest lekarzy)
• Modernizacja infrastruktury technicznej na potrzeby administracji ZOZ i lekarzy – w każdej z pięciu tysięcy placówek ZOZ trzeba sprawdzić, czy potrzebne jest kupno nowych komputerów, modernizacja sieci, trzeba zainstalować docelowy system i przeprowadzić szkolenia. Jeśli nowy komputer będzie musiał mieć każdy lekarz, koszty szkolenia i supportu technicznego dla ponad stu tysięcy ludzi są naprawdę wysokie
• Być może trzeba będzie zweryfikować jakość i terminowość przetwarzania danych w obecnych systemach.  Podejrzewam, że część błędnych danych ubezpieczonych nie wychodzi na jaw, ponieważ szpitale nie weryfikują ubezpieczenia podczas każdej wizyty (wierzą na słowo, że nasz dokument ubezpieczenia mówi prawdę). Uszczelnienie i usprawnienie systemu i naprawa błędów zajmie trochę czasu

A przede wszystkim, na wszystkie te czynności trzeba rozpisać przetarg!  Rozpisanie przetargu zaczyna się od sporządzania SIWZ, którego z kolei nie można zacząć bez podstawy prawnej, której jeszcze nie ma. Przeprowadzenie i rozstrzygnięcie przetargu to w skrajnie optymistycznym 6 miesięcy, zatem jeśli przetarg zostanie rozstrzygnięty 1 lipca, to będzie to sukces i udane przedsięwzięcie. A to jest data, według której, zdaniem ministra, system już powinien działać!

Według mnie, konieczność okazywania dowodu ubezpieczenia nie zniknie niestety tak łatwo. A jeśli nawet, to być może jeszcze za nim zatęsknimy, kiedy całość informacji o sobie przekażemy do obiegu elektronicznego, a system komputerowy, jak w „Misiu” odpowie „A my nie mamy pańskiej składki i co nam Pan zrobi?”

Ludzka ciekawość jest nieposkromiona i karmi się sensacją. Sam czytywałem prawie wszystkie komentarze i opracowania dotyczące czasów ostatecznych, jakie mi tylko wpadły w ręce. Powiązanie krajów opisanych w Biblii z krajami rzeczywistymi. Światowa dyktatura. Chipy, RFID, kompletne szaleństwo. Aż w końcu usłyszałem głos rozsądku w postaci wykładu Chucka Misslera. Chciałbym się z Wami podzielić jednym niesamowicie celnym spostrzeżeniem.

Po co Bóg zamieścił w Biblii proroctwa dotyczące całych grup ludności i narodów? Kierują Nim dwa podstawowe motywy:

• Aby skłonić grupę odbiorców do nawrócenia. Przykładowo, Jonasz szedł po Niniwie i ogłaszał „Jeszcze czterdzieści dni pozostaje do zburzenia Niniwy.” bynajmniej nie po to, by przepowiedzieć przyszłość. Proroctwo wykonało swoje zadanie, ale paradoksalnie się nie spełniło…
• Aby przekonać do czegoś odbiorców proroctwa po fakcie, kiedy dana rzecz już się wypełni. Widać to na przykład w poniższym fragmencie księgi Ezechiela:

„I poznają, że Ja jestem Pan, gdy rozproszę ich między narodami i rozpędzę po wszystkich krajach. I tylko niewielu z nich zachowam od miecza, głodu i zarazy, aby opowiadali wśród narodów, do których przyjdą, o wszystkich swoich obrzydliwościach – i poznają, że Ja jestem Pan.”

Proroctwo zaczyna „pracować” dla ludzi dopiero wtedy, gdy dotyczące jego rzeczy już się wydarzą. To nie jest środek na kontrolowanie czy uzyskanie jakiejkolwiek władzy nad przyszłością. Mógłbym pokazać kilka innych podobnych miejsc w Biblii, ale ograniczę się do księgi Zachariasza:

„I wziąłem sobie dwie laski: jedną nazwałem „Przychylność”, drugą zaś nazwałem „Jedność”. Tak pasłem owce. (…)  Ale uprzykrzyłem je sobie, a one też poczuły do mnie niechęć. Dlatego rzekłem: Nie będę was pasł. (…) A kupcy owiec, którzy mnie pilnowali, poznali, że to było słowo Pana. Wtedy rzekłem do nich: Jeżeli uznacie to za słuszne, dajcie mi należną zapłatę, a jeżeli nie, zaniechajcie! I odważyli mi jako zapłatę trzydzieści srebrników. Lecz Pan rzekł do mnie: Wrzuć je do skarbca, tę wysoką cenę, na jaką mnie oszacowali! Wtedy wziąłem trzydzieści srebrników i wrzuciłem je w świątyni do skarbca.”

Liczę, że hasło „trzydzieści srebrników” coś Wam mówi i wiecie, jakie wydarzenia zapowiada ta historia. Kiedy porównamy ją z  Ew. Mateusza 27,3:5, podobieństwo zapiera dech w piersiach. Ale z samego fragmentu starotestamentowego nikomu nie udałoby się wydedukować, co się stanie i jak. Podobnie może być i z wieloma niejasnymi dziś fragmentami eschatologicznymi. Jeśli żadne nie tłumaczą ich żadne bieżące wydarzenia, mamy cierpliwie i uważnie czekać, a nie bawić się w chrześcijańskiego Nostradamusa.

W starotestamentowym Izraelu zakazane było wszelkiego rodzaju wróżenie i przepowiadanie przyszłości. Uważam, że zakaz ten miał dwie przyczyny. Po pierwsze, wróżenie powoduje zakazane związki z obcymi bogami, a po drugie – daje pozorne uczucie władzy nad przyszłością, co jest i będzie fikcją. Zawsze może się okazać, że przysłowiowa Annuszka rozleje olej słonecznikowy na Patriarszych Prudach i życie skończy się jak u Bułhakowa (albo jak w Łk 12,16-20).

Dlatego jestem na „tak”, jeśli chodzi o studiowanie tematyki Czasów Ostatecznych, ale na „nie”, jeśli chodzi o karkołomne teorie. Jest to dość upokarzające, bo trzeba przyznać się, że się pewnych fragmentów w Biblii zupełnie nie rozumie, ale szczere i bezpieczne. A wy? Jak podchodzicie do tematu „końca świata”?

Proroczą zapowiedzią trudnych czasów dla Marii z Nazaretu jest dzień Ofiarowania. Według prawa Mojżesza, każdy pierworodny syn miał być ósmego dnia po urodzeniu ofiarowany w świątyni. Podczas wypełniania tego obrzędu Józef i Maria natykają się na Symeona. Człowiek ten cieszy się na ich widok i wypowiada nad malutkim Jezusem błogosławieństwo, ku wielkiemu zdziwieniu jego rodziców. Następnie wygłasza proroctwo do Marii (istotne: tylko do niej, nie dla obojga!) o treści:

„Oto ten przeznaczony jest, aby przezeń upadło i powstało wielu w Izraelu, i aby był znakiem, któremu się sprzeciwiać będą, I aby były ujawnione myśli wielu serc; także twoją własną duszę przeniknie miecz”.

Słowa te są ostrzeżeniem, składającym się z czterech części:

• aby przezeń upadło i powstało wielu w Izraelu – wymarzona sytuacja dla przywódcy jest taka, że coraz więcej osób zaczyna za nim podążać i jego działalność przynosi tylko dobre owoce. Tymczasem jednym z owoców służby Jezusa będzie to, że niektórzy odpadną od Boga. Jest to sytuacja trudna dla jego zwolenników, zwłaszcza, gdy nadchodzą wątpliwości. Czy oni na pewno postawili na właściwego człowieka?
• aby był znakiem, któremu się sprzeciwiać będą – idea, jaką przyniesie Mesjasz, zrodzi sprzeciw i przyniesie konflikty. Może to być trudne do zniesienia dla tych, którzy cenią sobie przede wszystkim święty spokój i zachowanie dobrych relacji ze wszystkimi innymi.
• aby były ujawnione myśli wielu serc – wyobraźcie sobie, że przychodzicie do pracy i nagle każdy ma napisane na czole, na jaką partię głosował, kogo ze współpracowników lubi, a kogo nie, a z którym miałby ochotę na niezobowiązujący romansik. Przyniosłoby to trochę zamieszania, prawda? Przyszłość Marii i jej otoczenia przypomina sytuację z dramatu „Dzika kaczka” Ibsena, gdzie prawda wbrew nadziejom głównego bohatera nie przynosi wyzwolenia, lecz tragedię.
• także twoją własną duszę przeniknie miecz – symbolika miecza jest zastosowana w dwóch innych fragmentach. List do Hebrajczyków 4,12 przyrównuje słowo Boże do miecza, które jest „ przenikające aż do rozdzielenia duszy i ducha, stawów i szpiku, zdolne osądzić zamiary i myśli serca”. Drugi istotny fragment to wypowiedź Jezusa z Mt. 10, 34-35: „Nie mniemajcie, że przyszedłem, przynieść pokój na ziemię; nie przyszedłem przynieść pokój, ale miecz. Bo przyszedłem poróżnić człowieka z jego ojcem i córkę z jej matką, i synową z jej teściową. Tak to staną się wrogami człowieka domownicy jego.”. Tutaj widzę wytłumaczenie proroctwa Symeona. Marię miała czekać bolesna rodzinna kłótnia. Być może nawet musiała wybierać pomiędzy wiernością Jezusowi a wiernością reszcie rodziny.

Skąd wiem, że to o czym piszę, nie jest tylko zwykłą spekulacją? Znalazłem na to w Słowie dwa mocne potwierdzenia. Pierwsze pochodzi z Ewangelii Mateusza 12,46-50:

„A gdy On jeszcze mówił do tłumów, oto matka i bracia jego stanęli na dworze, chcąc z nim mówić.I rzekł mu ktoś: Oto matka twoja i bracia twoi stoją na dworze i chcą z tobą mówić…”

Fragment ten przekonuje mnie do dwóch rzeczy. Po pierwsze, że powinno się mówić „idę na dwór” zamiast „idę na pole”, bo tak jest też napisane w Biblii, a Biblia zawsze mówi prawdę. Po drugie, sam ten fragment jest dowodem na to, że rodzina Jezusa nie akceptowała Jego służby i misji. Wyobraźcie znów sobie, że właśnie zostaliście wybrani na prezydenta i wygłaszacie telewizyjne orędzie do całego narodu. Nagle na wizję wpada mamusia i woła „Synek, przestań gadać i chodź do mnie, kanapki ci przyniosłam” No nie mogłaby chwilę poczekać?

„… A On, odpowiadając, rzekł temu, co mu to powiedział: Któż jest moją matką? I kto to bracia moi?”…

Jezus objawia się jako mistrz ciętej riposty. Osobiście nie przeszłoby mi przez usta powiedzenie „Moja mama? A kto to?”, ale Jezus zdobył się na właśnie coś takiego. Przez takie stwierdzenie kilka popularnych doktryn powinno runąć z łoskotem, Waszej domyślności pozostawię to, których.

…„I wyciągnąwszy rękę ku uczniom swoim, rzekł: Oto matka moja, i bracia moi! Albowiem ktokolwiek czyni wolę Ojca mojego, który jest w niebie, ten jest moim bratem i siostrą, i matką.”

Sytuacja, jak widzicie, jest postawiona na ostrzu noża. Jedna ze zwaśnionych stron ma grzech na sumieniu. Albo Jezus przestąpił przykazanie „Czcij ojca swego i matkę swoją”, albo matka z braćmi sprzeciwili się jemu. Jak wynika z zastosowanego kontrastu, to oni byli tymi, którzy nie czynili woli Ojca. Jest chyba pytaniem retorycznym, kto miał rację?

Przenieśmy się teraz do momentu ukrzyżowania. Umierający Jezus zachowuje resztki sił na powiedzenie czegoś do swojej matki i apostoła Jana. Ewangelia Jana 19:26-27:

„A gdy Jezus ujrzał matkę i ucznia, którego miłował, stojącego przy niej, rzekł do matki: Niewiasto, oto syn twój! Potem rzekł do ucznia: Oto matka twoja! I od owej godziny wziął ją ów uczeń do siebie.”

Fragment ten jest interpretowany na kilka sposobów, natomiast ja traktuję go dosłownie. To znaczy: Jezus prosi ucznia i matkę, żeby zaopiekowali się sobą nawzajem. Ze względu na powagę chwili musiało to być dla obojga bardzo ważne. Jan miał z piętnaście lat, Maria – około pięćdziesięciu. Jest dość zrozumiałe, dlaczego przyszły ewangelista potrzebował wtedy opiekuna, ale Maria? Według ówczesnych zwyczajów obowiązek dbania o starszą kobietę powinien leżeć na mężu lub na kimś z rodziny. Wiadomo też, że brat i domownik Jezusa, Jakub, wciąż żyli. Dlaczego ich matka musiała zamieszkać w domu niespokrewnionego z nią człowieka?

Wyjaśnienie tej sytuacji daje mi wspomniane na początku proroctwo. Maria nawróciła się do Mesjasza, ale spotkała się z odrzuceniem przez resztę rodziny. Jak wyjaśnia J 7,5 „Bo nawet bracia jego nie wierzyli w niego”. W innym momencie „krewni (…) przyszli, żeby go pochwycić, mówili bowiem, że odszedł od zmysłów”. Fakt, że w jednym momencie Maria trzymała się z krewnymi, a pod krzyżem stała już sama, świadczył o tym, że wypełniło się w jej życiu słowo „Tak to staną się wrogami człowieka domownicy jego.”

Jaki można z tego wysnuć morał? Po pierwsze, że „lajf is brutal”. Nie można pisać na sztandarach „Bóg Honor Ojczyzna”, bo przyjdą takie sytuacje, że trzeba będzie wybierać między pierwszym, drugim i trzecim. Maria na przykład musiała podeptać honor swojego rodu.

Kolejna rzecz – cierpienie z powodu wiary nie musi występować w postaci kamieniowania i przerzynania piłą. To także ból związany przełamywania pewnego tabu i działania przeciwko relacjom, które ogólnie nie są złe, ale w pewnych przypadkach mogą odwodzić od Boga.

Na koniec zaś, tak na zachętę, zwracam uwagę, że historia kończy się pomyślnie. Przynajmniej dwóch synów Marii – Jakub i Juda – zostało apostołami. Matka Jezusa nie pozostała sama i była nie tylko świadkiem zmartwychwstania, ale i zesłania Ducha Świętego w Pięćdziesiątnicę. Obok tych negatywnych słów proroczych wypełniły się również pozytywne: „… nie ma takiego, kto by opuścił dom albo braci, albo siostry, albo matkę, albo ojca, albo dzieci, (…) który by nie otrzymał stokrotnie, teraz, w doczesnym życiu domów i braci, i sióstr, i matek, i dzieci…”.

• pustynna muzyka – niestety nie zagram, ani nie zaśpiewam…
• hodowla pustynny zew – psów pustynnych też nie hoduję, przykro mi
• jałowiec pustynny – ani jałowców
• pingwin pustynny – ani pingwinów… Zresztą, pingwiny na pustyni? Bez sensu…
• zagadka o bogu i skale – o, znam tę zagadkę! Czy Bóg jest Wszechmogący? A jeśli tak, to czy może stworzyć skałę, której nikt nie będzie mógł podnieść?
• czy jezus może być moim idolem? Wypracowanie –Uczniowie! Więcej samodzielności!
• kalosze ocieplone – nie noszę, ale w zimne i deszczowe dni się pewnie przydają
• schemat wałkow na głowie – jako samiec nie pomogę, ale polecam forum wizaz.pl
• kraina historyczna obok galilei – somalia – między Galileą a Somalią jest ok. 4000 kilometrów, więc raczej to nie „obok”
• zapuszczanie pejsów, jak zapuścić pejsy - …
• opowiadanie pod tytułem jezus zyje z pozycji współczesnie zyjacego człowieka  – No sami kombinatorzy w tych szkołach…
• żyjący na pustkowiu kandydat na świętego – o, mam kandydata! Czy Tarchomin się liczy jako pustkowie?
• księga izajasza i quentin tarantino – jeśli trafiam w dobre intencje, chodzi pewnie o fikcyjny cytat z „Pulp Fiction”
• ile trwają modlitwy islamskie – nie odpowiem, wciąż zastanawiam się nad kwestią, jak zapuszczać pejsy
• pismo święte obcinam ci gałęzie – aua…
• ile emerytury ma lech wałęsa – 4 tysiące netto (źródło)
• postawa roszczeniowa na dobrych i złych przykładach – to są jakieś dobre?
• jest takie zdanie jak:mikołaj mądrze myśli – chciałbym wiedzieć, o czym
• prorocy i mojżesz antidotum na antychrysta – no niezupełnie
• czym ogrzewają się rosjanie – gazem ziemnym i farelkami (mam też mniej grzeczną odpowiedź, ale na blog wchodzą dzieci szukający wypracowań do szkoły, więc ją przemilczę)
• modlitwa żebym nie musiał kraść – tu się nie ma co śmiać. Myślę, że „… Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj…” powinna być OK
• trójzębne figury magiczne – okultyzm to nie u mnie, ale może w zamian zapuścicie sobie pejsy?
• dlaczego klasa średnia w polsce dopiero się kształtuje- odpowiedz – wcześniejsze wypracowania były na religię, a teraz czas na WOS?
• jak przekonać współczesnych do obchodzenia świąt – szukamy ściąg, odcinek 1567
• bogactwo przez ucho – teraz wiem, dlaczego niektórzy mają duże uszy…

A teraz już na poważnie. Na blogu dobiłem do czterdziestu wpisów, z tematyką od Sasa do Lasa. Rozważania biblijne mieszają się z ekonomią, czasami wtrąci się jakaś polityka. W związku z tym mam pytanie do grupki stałych czytelników bloga: Jakie tematy czytacie/czytalibyście u mnie najchętniej? Odpowiedź jest dla mnie istotna, ponieważ myślałem o częstszej publikacji wpisów i szerszej promocji mojego pisania. I chciałbym, żeby to wszystko miało spójną postać.

Jednym z moich pomysłów jest lepsze wykorzystania drugiego miejsca, gdzie się produkuję, czyli stronki zew.odwyk.com. Jest tam bardzo fajna społeczność i zdarzają się czasem inspirujące dyskusje „pod kreską”. Tam pisywałbym o Biblii, a tutaj o wszystkim innym. Co myślicie o takim podziale?

Studiując Księgę Psalmów, ułożyłem je w ciąg prowadzący do coraz większego wtajemniczenia. Pierwszym krokiem jest „oazowy” Psalm 23, znany również z amerykańskich filmów jako stały fragment mów pogrzebowych. Równie popularny w chrześcijańskich wspólnotach jest Psalm 91, dający się streścić jako „Ostatnia deska ratunku”. Cechą wspólną wymienionych pieśni jest prostota oraz to, że ich podstawowe przesłanie nie niesie prawie żadnych wymagań. Za to wnosi do życia słuchającego wiele obietnic od Boga. Z tego powodu psalmy z pierwszego stopnia zaawansowania zostawiam Wam do samodzielnej lektury.

Kolejnym etapem jest Psalm 84, zatytułowany przez tłumaczy „Tęsknota za Bogiem i świątynią”. Swojego czasu nauczyłem się go na pamięć, ale będę z Wami szczery, nie umiałbym powiedzieć na jego temat nic ciekawego, a co najwyżej powtórzyć jego przesłanie własnymi słowami. A nie o to mi w tym momencie chodzi.

Psalmem, o którym dziś napiszę szerzej, jest Psalm 27. Chciałbym przy tym, żebyście podczas lektury zrezygnowali z dwóch nawyków. Pierwszym z nich jest wpadanie w błogostan z myślą „O, jakie to jest fajne, jak tu ładnie o Bogu jest napisane…” i czytanie wszystkiego po łebkach i bez zrozumienia. Sam czasami wpadam w taki stan na kazaniach i potem nic z nich nie pamiętam. Dlatego apeluję: nie odpływajcie i pozostańcie czujni przez parę minut!

Drugą powszechną  praktyką jest to, że treści biblijne od razu próbuje się interpretować „pod siebie”. Czytając „Pan jest pasterzem moim, na łąkach zielonych pasie mnie”, zakładamy w myślach na siebie owczą skórę i brykamy. Czasami jest to skuteczne. Jeśli jesteś pretendentem do władzy skazanym na wygnanie na Pustynię Błędowską, to lektura Księgi Psalmów to dla Ciebie absolutna konieczność. Ale w pozostałych przypadkach większość pieśni Cię zmęczy i wynudzi, bo nijak nie odnajdziesz odbicia swoich rozterek w problemach innych. Przyjmijmy roboczo, że chcemy wysłuchać czyjejś historii, ale w miarę możliwości unikać konfrontowania jej z własnymi doświadczeniami.

1.       Pan światłością moją i zbawieniem moim
Kogóż bać się będę?
Pan ochroną życia mego;
Kogóż mam się lękać?

Czytałem niedawno historię, jak jakaś dziewczyna napisała na Facebooku status o treści „Psalm 27,1 ♥”. Ktoś chciał być uszczypliwy i odpowiedział jej wersetem:

„Pójdźcie synowie, słuchajcie mnie! Nauczę was bojaźni Pańskiej”.

W konsekwencji dziewczyna tak się zdenerwowała, że usunęła go ze znajomych i zablokowała. Czy słusznie? Jak to jest z tym baniem się?

Różnicę między słusznym a niesłusznym strachem najłatwiej wyjaśnić, porównując go do uczucia bólu. Bojaźń Boża jest jak ból, który odczuwamy, trzymając dłoni zbyt blisko ognia. Albo jak bolący kręgosłup, gdy krzywo siedzimy na krześle. Nie jest to uczucie przyjemne, ale pożyteczne i możliwe do uśmierzenia.

Lęk z kolei jest bólem przewlekłym i niepożądanym. Nie wnosi nic konstruktywnego do życia. Odwraca uwagę od prawdziwych niebezpieczeństw i tylko szkodzi. Z takim możemy i powinniśmy walczyć.

2.       Gdy nacierają na mnie złoczyńcy,
Aby pożreć ciało moje –
– Są oni moimi wrogami i nieprzyjaciółmi –
Potkną się i upadną.

3.       Choćby rozbili przeciwko mnie obozy
Nie ulęknie się serce moje,
Choćby nawet wojna wybuchła przeciw mnie
Nawet wtedy będę ufał.

Według opowieści z wersetów 1-3 nie dzieje się dobrze, ale Dawid napisał sobie wcześniej Psalm 91 i jest pełen nadziei. Na tyle, że
praktycznie nie modli się o ratunek. On po prostu stwierdza fakt, że zostanie uratowany.

4.       O jedno prosiłem Pana, o to zabiegam:
Abym mógł mieszkać w domu Pana przez wszystkie dni życia mego
By oglądać piękno Pana i by odwiedzać świątynię Jego.

Treść modlitwy wygląda na bardzo emocjonalno-mistyczną, ale użyte tu słowa mają swoje konkretne znaczenie. Kapłani w świątyni mieli swoje miejsca do spania¹,  więc prośbę nr 1 można traktować zupełnie dosłownie. Ostatnia prośba również nie budzi wątpliwości. A jak ma odbywać się oglądanie „piękna Pana”? Konsekwentnie, należy założyć, że Dawid nie ucieka w żadne metafory i prosi o konkretne, namacalne przeżycie.

Warto zauważyć, że ta „jedna rzecz” podlegająca prośbie to nie jest nic przyziemnego. Dawid mógłby prosić o władzę, zwycięstwo w bitwie, a poprosił o coś tak… niecodziennego. Kojarzy mi się z tym werset „Szukajcie królestwa Bożego, a wszystko inne będzie Wam dodane”.

5.       Bo skryje mnie w dzień niedoli w szałasie swoim,
Schowa mnie w cieniu namiotu swego,

6.       Postawi mnie wysoko na skale.
Teraz wznosi się głowa moja
Nad nieprzyjaciółmi, którzy mnie otaczają.

Usiłowałem sobie wyobrazić, dlaczego akurat takie dwa miejsca uznane za bezpieczne. Przybytek Pański według Prawa Mojżeszowego² był miejscem azylu, co uratowało w historii Izraela parę ważnych osób³. Natomiast wysoka skała to praktyczny przyczółek do bronienia się przed fizycznym atakiem fizycznym, zwłaszcza dla wprawnego procarza.

W namiocie Pana będę składać ofiary przy okrzykach radości,
Będę śpiewać i wysławiać Pana.

7.       Słuchaj, Panie, głosu mego, gdy wołam
I zmiłuj się nade mną, i wysłuchaj mnie! 

8.       Z natchnienia twego mówi serce moje: „Szukajcie oblicza mego”
Przeto oblicza twego szukam, Panie.

Werset ósmy wydaje się być cokolwiek skomplikowany przez nagromadzenie dużej ilości zaimków. Bardziej przystępne jest tłumaczenie z Tysiąclatki: „O Tobie mówi moje serce: Szukaj Jego oblicza! Szukam, o Panie, Twojego oblicza” lub Biblii Gdańskiej „O tobie przemyśla serce moje, któryś rzekł: Szukajcie twarzy mojej; przetoż twarzy twojej, Panie! szukać będę.” W oryginale  jest użyty skrót myślowy, przez co nie wiadomo dokładnie kto jest źródłem polecenia „Szukajcie…” Ale tak jak w Biblii, tak i w prawdziwym życiu czasami nie wiadomo, co jest źródłem naszego duchowego pobudzenia.

9.       Nie ukrywaj swego oblicza przede mną!
Nie odtrącaj w gniewie sługi swego!
Tyś jest pomocą moją: Nie odrzucaj mnie
I nie opuszczaj mnie, Boże zbawienia mojego!

Jedną z powszechnych w Psalmach figur stylistycznych jest powtórzenie W liryce greckiej środkiem estetycznym było zachowanie rytmu i podobieństwa fonetycznego, jak rym lub onomatopeja itp. Natomiast liryka hebrajska stawia na zaskakiwanie odbiorcy zestawianiem ze sobą idei. Do tego służą takie formy wyrazu, jak kontrast, powtórzenie, wzmocnienie treści pierwszego
zdania przez drugie. Psalmom pod względem poetyckim bliżej więc do japońskich haiku niż greckich elegii…

10.   Choćby ojciec i matka mnie opuścili,
Pan jednak mnie przygarnie.

Tu na przykład świadomie został zastosowany kontrast w celu estetycznym. Przykład nie ma nic wspólnego z aktualnym stanem rodzinnym Dawida. Za to w plemiennej strukturze Izraela opuszczenie przez rodziców było czymś niewiarygodnym, ludzie trzymali się razem, żeby nie umrzeć z głodu, zostać ograbionym, sprzedanym w niewolę lub zgładzonym. Tożsamość w oparciu o rodzinę była tak istotna, że oświadczenie psalmisty ma dużo większe znaczenie, niż gdyby zostało wypowiedziane w czasach współczesnych.

11.   Naucz mnie Panie, drogi swojej
I prowadź mnie ścieżką prostą wobec wrogów moich!

Nie jestem ekspertem w zakresie innych religii starożytnych, ale Bóg, który uczy i prowadzi swych wiernych, jest jak na te czasy czymś bardzo oryginalnym. Ludzie oddawali cześć i ofiary różnym bogom, spodziewając się w zamian, że dzięki temu nie sprowadzą suszy, ochronią przed zarazą albo dadzą zwycięstwo w bitwie. Skala interakcji pogan ze swoimi bóstwa była nieporównywalnie mniejsza w porównaniu do wyznawców religii mojżeszowej.

12.   Nie wydaj mnie na pastwę wrogów moich,
Bo fałszywi świadkowie powstają wobec mnie i dyszą gwałtem!

W tym fragmencie zauważam u Dawida zdrową pewność siebie i trzeźwy osąd sytuacji. Nie jest łatwo modlić się o rozwiązanie konfliktu z innymi ludźmi nie przechodząc w użalanie się nad sobą ani długie roztrząsanie, kto ma rację. Prosta sprawa. Z perspektywy autora jest tak i tak, a powinno być inaczej.

Ciekawie brzmią te słowa skonfrontowane z wersetem czwartym i  fragmentem „O jedno prosiłem Pana…”? Najwyraźniej „o jedno” nie oznacza „o tylko jedno”. Albo po prostu poety nie można zawsze trzymać za słowo…

13.   Ja jednak wierzę, że ujrzę dobroć Pana,
W krainie żyjących.

Podkreślenie „w krainie żyjących” stoi na przekór dość popularnemu poglądowi, że życie nas rozjedzie jak walec drogowy, ale na szczęście idziemy potem do nieba. Obietnica doświadczenia dobra na ziemi jest potwierdzana również przez inne fragmenty Biblii⁴. Z drugiej strony,nie jest ona równoważna z niewiarą w doświadczenie zła (Gdybyśmy czuli się wiecznie szczęśliwi, kto by się wtedy w ogóle modlił?)

14.   Miej nadzieję w Panu!
Bądź mężny i niech serce Twoje będzie niezłomne!
Miej nadzieję w Panu!

To jest właśnie ten moment, w którym możemy od razu wziąć słowa psalmu do siebie. Życie, które nie składa się z ciągłego ostrożnego kalkulowania, dzielenia włosa na czworo, wspominania i roztrząsania po sto razy swoich błędów. Tak wyobrażam powyższe zalecenie: męstwo i niezłomność.  Czy naprawdę trzeba dodawać coś więcej?

Krótkie podsumowanie: w każdym wersecie można, jak widać, znaleźć coś ciekawego. Po drodze otwierają się przeróżne wątki poboczne do porównania i rozwinięcia w analizie innych części Pisma. Zdaję sobie sprawę, że mój przydługi elaborat może onieśmielać do komentowania i dzielenia się własnymi refleksjami, ale może wyłapaliście coś, o czym ja nie wspomniałem?  A może wy macie swój własny ulubiony psalm?

Przypisy:

1 – 1 Sam. 3,3
2 – 2 Moj. 21:12-13
3 – 2 Król. 11:3, Neh. 6:10-11
4 - 5 Ps 91,16, Łk 18,30a

Najbliższe losy Europy zależą od tego, który z konkurujących ze sobą ośrodków władzy zdobędzie przewagę. Wyobrażam sobie dwa scenariusze wydarzeń na najbliższe 5-10 lat:

- Europie będą nadawać ton elity finansowe (działające w imieniu „rynków finansowych”) i związani z Brukselą unijni technokraci
- Przewagę w krajach Unii będą miały lokalne klasy polityczne, integracja europejska zatrzyma się lub będzie w odwrocie

Pierwszy scenariusz zaowocuje tym, że wspólna waluta będzie jak sztandar z Iwo Jimy, broniony przez polityków za wszelką cenę. Dalsza integracja w ramach Unii, np. w postaci ujednoliconej polityki podatkowej, zwiększy wiarygodność słabszych krajów unijnych, a zaufanie jest w dzisiejszych czasach cenniejsze niż złoto. Kosztem będzie zmniejszona suwerenność państw członkowskich. Jak wiadomo, dług publiczny dzieli się na zobowiązania zagraniczne i wewnętrzne. Te pierwsze będą respektowane, natomiast będą traktowane z mniejszym priorytetem. Oznacza to, że ciężar zadłużenia spadnie przede wszystkim na samych obywateli. Głównym przegranym  mogą być na przykład europejscy emeryci. Wiek emerytalny będzie stopniowo podnoszony do 70 lat, mogą być też wprowadzone mniej korzystne mechanizmy wyliczenia emerytur. Zabrzmi to cynicznie, ale emeryci, mówiąc obrazowo, mają mniej siły, żeby rzucać kamieniami i podpalać samochody, więc można im więcej zabrać. A na młodych będzie można co najwyżej subtelnie wpływać, np. posługując się sloganami o ograniczeniu konsumpcji w imię ochrony środowiska.

Drugi scenariusz zakłada, że część krajów pójdzie drogą Węgier i będzie iść w stronę większej autonomii. Sprawne podsycanie niechęci wobec „biurokratów z Brukseli” może ułatwić opanowanie społecznego wzburzenia, może dochodzić też do pokazowych procesów elity finansowej , na wzór procesu Chodorkowskiego w Rosji albo Dominique’a Strauss-Kahna. Co prawda proces tego drugiego nie miał charakteru gospodarczego, a bardziej obyczajowy, ale nie mogę oprzeć się refleksji, że nagłośnione w odpowiedniej chwili zarzuty pozbawiły dyrektora MFW szansy na elekcję w wyborach prezydenckich we Francji.

Zarządzanie długiem może odbywać się według przeciwnych priorytetów, niż w pierwszym scenariuszu. Płatności wewnętrzne będą regulowane, a od zewnętrznych będzie się uciekać, jak zrobiono to w Islandii. Dodatkowy zastrzyk kapitału zapewnią sztuczki walutowe oraz inwestycje ze strony państw azjatyckich. Na uwagę zasługuje fakt, że Chinom i innym nowobogackim krajom Azji bardziej opłaca się Europa podzielona zamiast zintegrowanej, zgodnie ze starą polityką divide et impera. Z drugiej strony, gospodarki z pozostałych stron świata nie mogą sobie pozwolić na niewypłacalność Europy, bo to zachwiałoby ich zyskami z eksportu.

Rezygnacja z unii walutowej jest możliwa tylko w drugim scenariuszu, i to jego najbardziej gwałtownej wersji. W obecnych warunkach nikt nie zdecyduje o rozmontowaniu strefy euro, ponieważ według różnych raportów analityków finansowych wiązałoby się z gospodarczym szokiem. Dla przykładu, raport ING szacuje, że dewaluacja drachmy względem euro sięgałaby nawet 80%. To oznacza, że Grecy zamiast zarabiać przeciętnie 1355€, dostawaliby 270€ miesięcznie. Raport UBS szacuje rozmiar dewaluacji na co najmniej 60% (średnia pensja 540€) oraz całościowy koszt wyjścia w wysokości 40-50% PKB. Możliwość wyjścia ze strefy euro jest lapidarnie podsumowany cytatem z piosenki „Hotel California„: “you can check out … but you can never leave”.

To, który wariant przeważy, zależy od „miękkich”, niemożliwych do przewidzenia czynników:

• Czy w Europie dojdą do władzy trybuni ludowi, żądający zawieszenia spłaty zadłużenia zagranicznego i dążący do gospodarczej autarkii?
• Czy Chińczycy będą chcieli nas zjeść na słodko (wykupić przed bankructwem), czy na ostro (poczekają, aż wszystko gruchnie i pozbierać resztki)?
• Jakie formy będzie przybierać niezadowolenie społeczne w wiodących krajach UE, a jakie w peryferyjnych?
• Czy pracowników w zachodniej Europie będzie można skłonić do postawy „Pracuj taniej i wydajniej”?

Na koniec, anegdotyczna relacja, jak się żyje w kraju, który oficjalnie zbankrutował. Czytelnicy urodzeni po 1989, przeczytajcie to koniecznie.

Tą błyskotliwą puentą można by spokojnie rozstrzygnąć ostatni skandal z Nergalem zaproszonym do prowadzenia programu rozrywkowego w TVP. Jakimś cudem cała ława oburzeni biskupi i prawicowi publicyści zapomnieli o słowach Pisma „Pomsta do mnie należy” z Księgi Powtórzonego Prawa. W związku z tym nawet po przegranym wyroku sądowym uparli się, aby ukarać bluźniercę za podeptanie Bożej godności. Tymczasem Biblia takich działań ani nie nakazuje, ani jakoś specjalnie nie zachęca.

Według Pisma postawa bezpośredniego przeciwstawiania się Bogu jest czymś zwyczajnym i powtarzającym się. W Psalmie drugim czytamy, jak „Królowie ziemscy i książęta zmawiają się społem przeciw Panu i pomazańcowi jego”. Reakcja Boga jest dość zaskakująca, ponieważ „Ten, który mieszka w niebie, śmieje się z nich, Pan im urąga.”. Niech dotrze do Was taki obraz. Kiedy Adam Darski podarł na scenie Biblię, Bóg na swoim tronie zaczął się śmiać. Porównywać moc Boga i diabła, to tak jak byśmy porównali siłę piłkarskich drużyn Brazylii i San Marino. Poczulibyście się oburzeni, gdyby ktoś postawił wszystkie swoje pieniądze na to, że San Marino pokona Brazylię? Mi bliższe jest uczucie politowania nad kimś, kto w przeciwieństwie do mnie, zupełnie nie zna się na piłce.

Trzymając się piłkarskiej analogii, marzeniem kibiców Canarinhos jest to, by ich drużyna była najlepsza na świecie, każdy ją podziwiał tak samo, jak oni. To piękna idea i całkowicie ją popieram. Ale lepiej realizować ją w pozytywny sposób, jeżdżąc na mecze, pokazując innym historię jej zwycięstw i układając stadionowe przyśpiewki. Idąc na fanów San Marino z maczetami, kibice wypadają fatalnie w oczach osób postronnych. Dlatego lepiej powstrzymać proste uczucia gniewu, złości i pragnienia odwetu ze względu na dobre imię drużyny i całego fanklubu.

Właśnie. Wizerunek i dobre imię. Adam Darski w licznych wywiadach wyłuszcza od początku do końca swoją filozofię, buduje pozytywną narrację i tworzy wokół siebie wizerunek inteligentnego i utalentowanego człowieka, który jest tłamszony przez wszechwładnych katolików. A katoliccy hierarchowie łącznie z prawicowymi publicystami idealnie wpisują się w tę narrację, usiłując wywrzeć wpływ na instytucję, względem której nie mają ani praw, ani kompetencji. A tak się akurat składa, że z czysto marketingowego puntu widzenia Nergal jako juror „Voice of Poland” jest strzałem w dziesiątkę. Gros ludzi będzie oglądało kolejną mutację oklepanego programu o śpiewaniu tylko ze względu na niego. W USA producenci gier komputerowych sami wynajmują aktorów, by ci udawali chrześcijan „protestujących” przeciwko kontrowersyjnym treściom w wydawanym na rynku produkcie. Dzięki temu „kontrowersyjne” produkty zyskują darmową promocję. Dlatego postępowanie wobec światopoglądowych konkurentów wymaga mądrości zamiast ulegania świętemu gniewowi. Kto tego nie rozumie, nie nadaje się na chrześcijańskiego przywódcę.

Notabene, parę lat temu na prezesa TVP został desygnowany Piotr Farfał. Osoba bez żadnego doświadczenia w telewizji czy zarządzaniu dużą firmą, ale za to z dobrymi koneksjami politycznymi, a przy okazji powiązana z ruchem neonazistowskim. Jeśli więc telewizja publiczna miała nawet jakąkolwiek misję publiczną, to zdążyła i tak ją całkowicie skompromitować.

Olbrzymie zadłużenie zagraniczne, którego Grecja nie jest w stanie w tej chwili spłacić, jest w tej chwili, paradoksalnie, problemem większym dla wierzyciela (UE), niż dłużnika. Europy nie stać na znaczącą destabilizację polityczną w tym regionie. Po pierwsze dlatego, że byłaby to plama na wizerunku wielkiego europejskiego projektu i przyznanie się, że jest się daleko w tyle w rywalizacji gospodarczej z Chinami i USA. Po drugie, niesprawny aparat państwowy mógłby sprawić, że Grecja stałaby się pierwszorzędnym kanałem przerzutowym w handlu narkotykami i nielegalnej imigracji z Afryki Północnej.

Większym problemem jest konieczność stosowania się do unijnej Wspólnej Polityki Rolnej. Niesamowita biurokracja generuje koszty zarówno po stronie państwa, jak i rolnika. Przez to mniejsi przedsiębiorcy stoją na dużo gorszej pozycji niż wielkie rolnicze latyfundia, a dla potencjalnych rolników konieczność dostosowania się do licznych przepisów jest barierą wejścia. W związku z tym, że w 2011 roku ceny żywności poszły w górę, można przypuszczać, że dobrze zorganizowane rolnictwo może być rentowne. Rozwiązanie: WPR do demontażu.

Trzecim i największym problemem jest silna pozycja nastawionych wyłącznie roszczeniowo związków zawodowych. Na przywileje dla wybranych grup zawodowych ktoś musi jednak płacić. Wbrew obiegowej opinii, nie tracą na tym sami właściciele. Tracą konsumenci, na których są przerzucane dodatkowe koszty. Tracą młodzi ludzie, dla których rynek pracy jest zamknięty właśnie przez to, że osoby zatrudnionej na etat praktycznie nie da się zwolnić. Społeczna funkcja związku uległa erozji. Teraz chodzi tylko o wielkie pieniądze dla wybranych. Przeciwko związkowcom muszą jednak stanąć politycy z wizją i odporni na populistyczne ideologie.

Przykłady podane na początku wpisu są dowodem na to, że państwa mogą rozwijać się prężnie nawet przy braku wolnorynkowych tradycji, wyznając różne wyznania chrześcijaństwa (teza Webera obalona?) i mając na początku swej drogi trudniejsze warunki, niż Grecja obecnie. Wszystko zależy teraz tylko od tego, czy rząd w Atenach wejdzie na ścieżkę rozwoju i czy cała strefa Euro nie pogrąży się w recesji, bo jeśli to z kolei nastąpi, to przez najbliższe pięć – dziesięć lat nie pomoże im nic.

Z uczucia ulgi skutecznie wyprowadził mnie przeczytany dzisiaj w „Tygodniku Powszechnym” wywiad z Nikolaosem Biliosem, doradcą greckiego rządu. Tok myślenia przedstawiony nie przez „szarego człowieka”, związkowca czy nawet polityka, ale – przynajmniej teoretycznie – niezależnego eksperta poraził mnie. Oddaję głos „Tygodnikowi”:

„TP: Mówi się, że w tym kryzysie zwycięzcami będą banki, a przegranymi Grecja i rządy krajów unijnych. To odzwierciedla chyba odczucia wielu ludzi, dla których te skomplikowane operacje bankowe są kompletnie niezrozumiałe. To jakiś inny świat.
Bilios: Dokładnie tak. (…) To nie do pomyślenia, że centra finansowe wydają opinie o poszczególnych krajach! Przyznają im oznakowania, decydują o niewypłacalności, a nie pytają o zdanie po prostu ludzi.”

Pan Bilios wyobraża to sobie tak. Stefan Kowalski jest przykładnym mężem i ojcem trójki dzieci. Duża rodzina ma dużo potrzeb, więc Stefan poszedł do sąsiada po pożyczkę. Poszedł raz, drugi, trzeci. Za czwartym razem sąsiad zaczął się zastanawiać, czy pożyczać Stefanowi po raz kolejny, czy nie, bo ten dług tylko rośnie i rośnie. Coraz ciężej sobie wyobrazić, żeby Stefan miał znowu czyste konto. Sąsiad ma wobec tego dwie możliwości:
- albo kazać Stefanowi, żeby przyniósł mu swój pasek z wypłatą z podpisem księgowej i czerwoną pieczątką zakładu pracy
- albo iść do dzieci Stefana i spytać „Hej dzieci, czy mam dać waszemu tatusiowi pieniążki, żeby mógł kupić wam lody i cukierki?”
Opcja numer dwa to najwyraźniej opcja preferowana przez greckiego doradcę. Sąsiad musiałby być niespełna rozumu, żeby pytać o tak skomplikowaną rzecz, jak wypłacalność Stefana osoby będącej stroną w tej decyzji. Że o podstawowej wiedzy ekonomicznej nie wspomnę.

Cytat ma dalszy ciąg. Nikolaos Bilios mówi:
„[Centra finansowe] nie zastanawiają się, czy [ludzie] … dadzą radę przeżyć miesiąc za 200 euro. I czy przetrwają w ten sposób np. dziesięć lat… To nie jest demokracja. Należy pomyśleć o globalnym mechanizmie, modelu, który zadbałby o ludzi i ich prawa. To powinno być zasadnicze pytanie – nie czy rynek jest zadowolony, ale czy ludzie są zadowoleni. I powinno to być powiązane z reformą strukturalną w sektorze finansowym.”

Mam dla wszystkich alterglobalistów, lewicowców i greckich doradców rządowych złą wiadomość. Pieniądz nie zna pojęcia „demokracja”. Zasady jego obiegu nie naginają się do żadnej doktryny czy ideologii politycznej, są jak prawo natury. Można się z nim nie zgadzać, uważać je za niemoralne, ale próby jego zaprzeczania wyglądają równie poważnie, jak zaprzeczanie prawu grawitacji.

Nie jest przyjemne mieć ograniczoną suwerenność, zaciskać pasa i nie mieć bezpiecznej przyszłości. Ale powiedzmy to sobie wyraźnie. Nikt wam, ludzie, tych pożyczek do kieszeni nie wpychał, był  czas na opamiętanie się i zrzucenie jarzma, o którym nawet Biblia mówi, że jest „oddaniem się w niewolę”. Nie wiem, czy Grecja miała swoich „ostatnich sprawiedliwych” w stylu Kolibra lub Leszka Balcerowicza, ale zrzucanie całej winy na polityków, jak to robią protestujący na placu Syntagma w Atenach, jest wykrętem nie dającym greckiemu społeczeństwu żadnego wytłumaczenia.

Kryzys grecki mógłby mieć taką pozytywną stronę, że przynajmniej greckie elity polityczne śniące o „Nowym Wspaniałym Świecie” otworzyłyby wreszcie oczy.  Ten wywiad pokazuje, że w ich mentalności nic a nic się nie zmieniło. Jeśli politycy nie odrobili tej lekcji, co dopiero zwykli ludzie? Szarzy podatnicy będą wymigiwać się od podatków, urzędnicy brać łapówki, księgowi fałszować bilanse, bo winni za upadające państwo nie są wcale oni. Tylko te pazerne rynki finansowe, co nie chcą demokracji.

Zasłyszałem niedawno opinię, że zło osiąga wielką popularność dzięki temu, że kojarzy się z działaniem i aktywnością. Człowiek pozostaje bardziej zafascynowany bohaterem, który wnosi do otaczającego świata jakiś postęp, nawet gdyby pod tym pojęciem krył się chaos i destrukcja. Heros, który walczy tylko o utrzymanie status quo? Nudy.

„Jasna strona” została w ostatnich czasach okaleczona pod względem atrakcyjności. W ten konkretnie sposób, że najdrobniejsze oznaki agresji zostają automatycznie zakwalifikowane jako coś złego. Dobro w najczystszej postaci usiłuje się przedstawić jako głupawe, słodziutkie Teletubisie wołające do siebie „Tuuulimy!”. Jest to oczywista bzdura. Osoba doskonała w swojej dobroci niczym doświadczony lekarz posługuje równie sprawnie skalpelem, jak i opatrunkami. Mistrz w swoich naukach zapisanych w Ewangeliach zaprezentował obie techniki. Zainteresowanych odsyłam do źródeł, słowa kluczowe to „bicz” i „stoły”.

Dużo mniej doskonałym, ale za to współczesnym przykładem na poparcie mojej tezy o sposobie zdobywania popularności jest osoba Wojciecha Cejrowskiego. Mimo, że jego poglądy dla wielu ludzi kontrowersyjne, to i tak ma wierne grono czytelników i słuchaczy. Sprawdzałem w księgarni: w dziale „Książki podróżnicze” wyłożone były książki kilku autorów, znałem w sumie trzech z nich, ale i tak wybrałem „Gringo wśród dzikich plemion”.

Nie namawiam tą notką do bycia drugim Cejrowskim, szczerze mówiąc, to nie pisałem jej w celu namawiania do czegokolwiek, ot rzuciłem takie luźne spostrzeżenie. Ale jeśli można, będąc ostatnim draniem, jednocześnie wnosić coś ciekawego do życia innych, to warto zarezerwować sobie minimum wyrozumiałości dla tych, którzy chcieliby być jednocześnie interesujący i dobrzy. Tak, wyrozumiałość względem siebie też się czasami przydaje.